-
1SAFETY-GÜVENLİK teknolojisinin amacı, insan ve çevre güvenliğini tehdit eden potansiyel tehlikeleri, uygun teknolojiler kullanarak ve uygulayarak minimum seviyeye indirmek ve hatta bu tehlikeleri yok etmektir. Tüm bunlar, işletmede üretim kaybı, makinelerin kullanımında zaman kaybı olmadan başarılmalıdır.
Her ülkede ,insan ve çevrenin aynı derecede korunabilmesi için uluslar arası ortak ve uyumlu kurallar uygulanmalıdır. Aynı zamanda güvenlik gerekliliklerindeki ,değişik çevre şartlarında bağlı farklılıklar da yok edilmelidir.
Dünyanın değişik bölgelerinde ve ülkelerinde güvenliği garanti altına almak için birbirinden farklı bir çok kavram ve gereklilik vardır. Yeterli güvenliği sağlamak için, hangi işin nasıl yapılması gerektiği ile ilgili yasal kavramlar ve gereklilikler sorumluluk derecelerine göre ayrılır. Örnek olarak; Avrupa ülkelerinde, uygun Avrupa standartları, yasaları ve yönergeleriyle denetlenen bir tesisin veya sistemin üreticisi ve işletici firması için ortak bazı yasal gereklilikler vardır. Diğer taraftan Birleşmiş Milletlerde bu gereklilikler bölgesel ve hatta yerel seviyelerde değişim göstermektedir. Fakat Birleşmiş Milletlerin tamamında temel bir ilke vardır; işveren, çalışanına, garantili güvenliğin sağlandığı, güvenli bir çalışma ortamı sunmalıdır.
Makine üreticilerinin veya tesis kuran firmaların dikkate alması gereken en önemli konu makinenin kullanılacağı veya tesisin işletileceği bölgedeki yasalar ve kurallardır. Örneğin, Birleşmiş Milletlerde kullanılacak ve işletilecek olan bir makinenin kontrol ünitesi, makine üreticisi (OEM) Avrupa'da olsa bile Birleşmiş Milletlerin gerekliliklerinin tümünü karşılamalıdır. Güvenliği sağlamaya yönelik teknik kavramlar açık ve net teknik ilkelere dayanmalıdır.
İŞLEVSEL GÜVENLİK:
Korunacak nesne veya varlık tarafından baktığımızda, güvenlik konusunu gözardı etmemiz mümkün değildir. Tehlikelerin nedenleri ve bu tehlikelerden kaçınmak için yapılan teknik ölçümler, geniş çaplı farklılıklar gösterebilir. Bunun anlamı her hangi bir farklılığın değişik güvenlik tipleri arasında oluşmasıdır. Bu durumda potansiyel tehlikenin nedenini açıkça belirlemek gerekir. Eğer güvenlik elektriksel tehlikelere karşı sağlanıyorsa "Elektriksel Güvenlik", eğer güvenlik doğru bir işleve bağlıysa "İşlevsel Güvenlik" ten söz edilebilir. En son standartlarda bu ayırımdan ve hatta işlevsel güvenlik ile ilgili özel standartlardan söz edilmektedir.
Makine güvenliği alanı (EN 954) özellikle kontrol sistemlerinin güvenlik bölümleri ile ilgilenmekte ve böylece işlevsel güvenlik üzerinde odaklanmaktadır. Pilot standart olan IEC 61508 e bağlı her hangi bir özel uygulamadan bağımsız olmak şartıyla, IEC elektrik-elektronik ve programlanabilir elektronik sistemlerin işlevsel güvenliğini ele almaktadır.
IEC 61508'e göre işlevsel güvenlik; kontrol altındaki ekipmanlar ve bu ekipmanlardan oluşan kontrol sistemleri ile ilgili genel güvenliğin bir parçası olarak tanımlanır. Bu kontrol sistemlerinin düzenli çalışması, elektrik-elektronik ve programlanabilir elektronik sistemlerde doğru işlevler kullanılmasına ve dışarıdan gelebilecek risklerin minimize edilmesi veya yok edilmesine bağlıdır. Bir makinenin veya tesisin işlevsel güvenliğini sağlamak için o makineyi veya tesisi koruyan ve kontrol eden cihazların güvenlik ile ilgili kısımlarının doğru işlevlerle çalışması, bir hata veya problem meydana geldiğinde makine veya tesisin güvenli konumda kalması veya en kısa sürede güvenli konuma geçmesi gerekir. Bunu gerçekleştirebilmek için ilgili standartlarca belirtilen bütün ihtiyaçları karşılayan ispatlanmış teknolojileri kullanmak gerekir. İşlevsel güvenliği sağlamaya yönelik bütün gereklilikler aşağıda belirtilen temel hedefler üzerine kurulmuştur.
-Sistematik hatalara engel olmak
-Sistematik hataları kontrol etmek
-Rastlantısal hataları kontrol etmek
İşlevsel güvenlik seviyesi ölçülürken üç temel öğe dikkate alınır:
1.Tehlikeli hataların oluşma olasılığı
2.Hata toleransı
3.Sistematik hatalara engel olunarak elde edilen kalite
Bu ölçüm değişik standartlarda, değişik terimler kullanılarak belirtilir: IEC 61508'de "Safety Integrity Level" (SIL), EN 954'te "Categories", DIN V 19250 ve DIN V VDE 0801'de "Requirement Classes" (AK).
STANDARTLAŞTIRMA HEDEFLERİ:
Her üretici son kullanıcının güvenliğinden sorumludur. Bu sorumluluk tesisleri kuran şirketleri veya makineleri yapan üreticileri mümkün olduğu kadar güvenli işler yapmaya zorlar. Standartlarda güvenlik ile ilgili bütün önemli özellikler ve dikkat edilmesi gereken hususlar belirtilmiştir. Bu standartlara uyarak ve bu standartlara ulaşmak için uygun teknolojileri kullanarak tesis kuran bir şirket veya makine üreticisi sorumluluğunu tam anlamı ile yerine getirmiş ve son kullanıcılar için güvenliği garanti altına almış olur.
AVRUPA YASALARININ TEMEL PRESİPLERİ:
Yasalar eforumuzu "çevrenin niteliğini bozmamak" ve "insan sağlığını korumak" konuları üzerinde yoğunlaştırmamızı söyler. Bu durum makine güvenliği dışında, çalışma ortamı için de geçerlidir. EC direktiflerinin çeşitli alanlarında bu ve buna benzer hedefler ele alınır. Bu hedeflere ulaşmak için konulan yasalar hem tesisteki operatör ve çalışanların hem de makine ve çeşitli ekipman üreticilerinin taleplerine karşılık verir, aynı zamanda olası yaralanma ve hasar durumundaki sorumlulukları belirler.
EC direktifleri:
-Personelin sağlığını korumak ve çevrenin güvenliğini sağlamak için tesis ve sistemdeki gereklilikleri açıkça belirtir.
-Çalışma ortamında personelin sağlığını koruma ve güvenliğini sağlama konularında çeşitli yönetmelikler içerir.
-Kullanıcıların sağlığını korumak ve güvenliğini sağlamak için ürünün özelliklerini ve karakteristiğini belirler.
-Serbest ticareti ve ürünün kullanımına bağlı gereklilikleri garanti etmek için ürünün satışı ve uygulaması konularındaki gereklilikleri belirler.
Yeni ürünlerin uygulamalarıyla birleştirilmiş EC direktifleri yeni bir global kavram üzerine kurulmuştur. ("Yeni Yaklaşım", "Global yaklaşım")
-EC direktifleri yalnızca genel güvenlik hedeflerini ve temel güvenlik gerekliliklerini içerir.
-EC komisyonundan (CEN, CENELEC) uygun direktifleri alan standart komiteleri gerekli teknik ayrıntıları standartlarda belirtebilirler. Bu standartlar belirli bir direktif altında birleştirilir ve EC'nin resmi yayınlarında bildirilir. Bu standartlar gerçekleştirildiği zaman gerekli güvenlik önlemleri de alınmış olur.
-Özel standartların yerine getirilmesi konusu yasalarda özel olarak belirtilmemektedir. Fakat bu standartlar dikkate alındığında gerekli güvenlik hedeflerine ulaşılmış olur.
-EC direktifleri üye ülkelerin birbirlerinin kanun ve yönetmeliklerini dikkate almalarını sağlar.
EC direktifleri aynı derecede öneme sahiptir. Bir cihazın ya da ekipmanın belirli bir parçasında birkaç tane direktifin uygulanması, bu direktiflerle ilgili diğer direktiflere ilişkin gerekliliklerinde sağlanması anlamına gelir. Örnek olarak elektriksel ekipmanlardan oluşan bir makineye "makine direktifi" ve " alçak gerilim direktifi uygulanır.
EC direktiflerinin uygulanamadığı yerlerde diğer yönetmelikler uygulanır. Bu yönetmelikler kendine özgün düzenlemeler ve testler içerir.
EC direktiflerinin listesine aşağıdaki internet adresinden ulaşılabilir.
http://www.NewApproach.org/directiveList.asp
Alçak Gerilim Direktifi
Alçak gerilim direktifi (73/23/EC) 50-1000 V AC ve 75-1500 V DC gerilim aralığındaki elektriksel ekipmanlara uygulanır. Şu anda yapılan revizyonlarda ve uygulamalarda bu gerilim değerlerinin alt sınırı ihmal edilebilir. Bu bir "Yeni Yaklaşım" direktifidir. Bir makinenin elektriksel ekipmanları için gerekli olan EN 60204-1 standardı Alçak Gerilim Direktifinin altında belirtilmiştir. Bu standart sağlandığında ilgili direktif de sağlanmış olur.
EC'ye GÖRE ÇALIŞMA ALANLARINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK:
Çalışma alanlarında sağlık ve güvenlik ile ilgili gereklilikler EC kontratının 137 numaralı maddesinde belirtilmektedir. En önemli direktif olan "Çalışma alanlarında personelin sağlık ve güvenliği" (89/391/EC) uygulanması gereken minimum gereklilikleri açıkça belirtir. Asıl gereklilikler yerel yasalara bağlıdır ve bu yasalar direktifte belirtilen gerekliliklere ek gereklilikler getirebilir. Gereklilikler ürünlerin ve makinelerin operasyonu ile ilgilidir, uygulamalarına karışmaz.
DEVAM EDECEK...
TUNCAY HIZLIOĞLU SIEMENS-A&D CD OTOMASYON VE KONTROL SİSTEMLERİ ¢â‚¬"ŞALT TEKNİĞİ BÖLÜMÜ
ALİ RUHİ ALSANCAK SIEMENS-A&D CD OTOMASYON VE KONTROL SİSTEMLERİ ¢â‚¬"ŞALT TEKNİĞİ BÖLÜMÜ
