ARZ GÜVENLİĞİ ODAKLI TESİS YÖNETİMİ
(RCAM - Reliability Centered Asset Management)
RCAM çalışması, arz güvenilirliğini ön planda tutarak, çeşitli elektrik dağıtım sistemleri (endüstri, OSB, şehir şebekeleri vb.) için bakım ve yatırım stratejilerini oluşturmamıza olanak sağlayan ve teknik/ticari verimlilik getiren birçok mühendislik hizmetinin bir sentezidir. Bu mühendislik hizmetlerinden bazılarını aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:
- Mevcut bakım stratejisinin analizi,
- Şebeke süreklilik/kararlılık/güvenilirlik analizi,
- Tüm şebeke elemanlarının sistem üzerindeki etkileri,
- Varlıkların durum ve önem endekslerine göre şebeke elemanlarının bakım ve yatırım yönetiminin hazırlanması,
- Şebeke durum analizi ve raporları,
- Yeni tesis yönetiminin hazırlanması.
RCAM, dağıtım sistemlerinin güvenilirliğinin incelenmesi ve kısa, orta ve uzun vadeli tesis yönetim stratejilerinin oluşturulması olanak verir. Bu çalışma, optimize edilmiş bakım ve yatırım stratejileri sunar.
RCAM çalışmasının temel amacı Elektrik Şebekelerinde, maliyet verimliliğinin ve enerji kalitesinin sağlanmasıdır.
Optimum tesis yönetim stratejilerinin oluşturulduğu bu çalışma aşağıdaki metotlarla gerçekleştirilir:
- Mevcut tesis yönetim metotlarının analiz edilmesi
- Mevcut durumun tanımlanması
- Tasarruf olanaklarının belirlenmesi
- Şebeke analizi
- Varlıkların sınıflandırılması
- Optimum tesis yönetim stratejilerinin sentezi
- Tasarruf yöntemlerinin etkilerinin analizi
- Farklı stratejilerin değerlendirilmesi
RCAM çalışması sonucunda, sisteme etkileri olan farklı stratejiler ölçülebilir hale getirilebilir. Bunun yanında, bütünleşmiş ve sistematik bir hale getirilmiş tesis yönetimi sayesinde enerji kalitesini koruyarak verimliliği arttırmak mümkün olur.
RCAM prosesini aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz.
- Mevcut tesis yönetim stratejilerinin incelenmesinde, farklı varlık sınıflarına ait arıza analizleri ve geçmiş bakım raporları dikkate alınır. İlgili aksiyonların ve yöntemlerin tanımlanmasında ise, şimdiki ve gelecekteki uygulamalar, komponent sınıflarının tanımları ve kaynak planlama kullanılır.
Farklı aksiyonlara örnek olarak; kesicilerin incelenmesi, trafolar için 5 yıllık revizyonlar, senelik bakımlar ve ömrünü tamamlamış kağıt izoleli kablolar için değişim stratejileri verilebilir.
- Şebekenin analizinde komponentlerin önem ve durum endekslerinin çıkarılması gereklidir. Buna ek olarak, kısa devre-yük akışı-zayıf nokta-güvenilirlik analizleri de şebekenin analizinde önemli bir rol oynar.
Şebekede mevcut olan elemanların önem endeksi, SINCAL (SIEMENS Şebeke Hesaplamaları Yazılımı) ile hesaplanır ve tesisteki her ilgili eleman için ayrı ayrı önem endeksi çıkarılır. İlgili komponentin enerji arzına olan etkisi önemli bir faktördür.
Şebekede mevcut olan elemanların durum endeksi, gözle tetkik - teknik tanı - durum izleme - genel üretici - plaka bilgileri - bakım geçmişi gibi bilgiler incelenerek çıkartılır.
Bu endeksler kullanılarak oluşturulan modellerden farklı stratejiler ve senaryolar elde edilir. Daha sonra her bir senaryoya göre arz güvenilirliği performansı ve maliyet parametreleri (ör: Yatırımlar, OPEX) hesaplanır.
Örnek olarak, bir O.G. Dağıtım Sistemine ait varlıkların (trafo, kablo, havai hat vb.) önem ve durum endeksine göre sınıflandırılmasını aşağıda görebilirsiniz:
Önem-Importance endeksinde "1" en önemli komponenti (enerji kesintisine en fazla etki eden), Durum-Condition endeksinde ise "1" en kötü (arızalı ya da servis ömrü bitmiş) durumdaki komponenti temsil eder.
Her bir bölge için (A,B,C,D) farklı bakım ve yatırım stratejilerinin oluşturulduğu senaryo sonrası farklı modeller üzerinde inceleme yapılabilir. Örneğin, D bölgesinde bulunan komponentlerin hemen değiştirilmesi öngörülürken, A bölgesindeki komponentler için mevcut bakım planının devamı ya da bakım faaliyetlerinin azaltılması öngörülebilir. Bahsi geçen bu bölgeler, farklı şekillerde, tesis için en optimum olacak biçimde düzenlenir.
Ayrıca oluşturulan her alternatif senaryonun işletme ve yatırım maliyetlerine olan etkileri de RCAM çalışmasıyla incelenebilir.
- Tesis yönetim stratejilerinin sentezi sırasında, şebekenin gelişimine bağlı olarak planlama yapılması gereklidir. Arıza modellerinin ve ilgili stratejilerin geliştirilmesi buna olanak sağlar.
Şebeke analizi bu aşamada, zayıf noktaların ortadan kaldırılması ve optimizasyonun sağlanması için kullanılabilir.
Şebekenin gelişimini tanımlarken, hedefler, dış şartlar, ekonomik şartlar ve teknik şartnameler de değerlendirilmelidir.
Tesis yönetiminde alınan kararlar, örneğin: önleyici bakım ya da komponentlerin değiştirilmesi, işletme maliyetlerine ve arz kalitesine doğrudan etki eder. Bu kararlar arasındaki ilişkiler oldukça karmaşıktır ve farklı zaman dilimlerinde gerçekleşir. Finansal etkiler kısa vadede ortaya çıkarken, teknik etkiler ancak uzun vadede anlaşılır.
Bu nedenden ötürü, tesis yönetim kararlarını alırken ekipmanları tek başlarına analiz etmek yerine, bütün bir sistem performansını genel olarak değerlendirmek gerekir.
RCAM çalışmasının odak noktası, önleyici bakım ve yatırım stratejilerine dayanarak, arz güvenilirliği performansını analiz etmek ve uzun vadeli senaryolar oluşturmaktır. Bu senaryolar sonucunda, yatırımların (Örn: Varlıkların yenilenmesi) ne zaman ve hangi sıra ile yapılacağının stratejisi belirlenir. Ayrıca, belirlenen bu stratejilerin kısa, orta ve uzun vadede işletme ve yatırım maliyetlerine olan etkileri de oluşturulan modellerden izlenebilir.
Sonuç olarak RCAM, dağıtım sistemi için çok kritik olan, enerji kalitesi ve maliyet verimliliği arasındaki dengeyi sağlar.
